سطح B1

جمله‌های موصولی

Relativsätze

«مردی که دیدم» — چسباندن توضیح به یک اسم.

توضیح

جمله‌های موصولی (Relativsätze) — یک پل کوچک اما مهم!

سلام دوست عزیز! 😊 امروز می‌خواهیم با هم جمله‌های موصولی را یاد بگیریم؛ همان جمله‌هایی که با «که» یا «کسی‌که/چیزی‌که» در فارسی ترجمه می‌شوند. اول یک مثال ساده ببینیم تا ذهن‌مان آماده شود:

Die Frau, die im Café sitzt, ist meine Lehrerin. (زنی که در کافه نشسته است، معلم من است.)

دیدی؟ بخش اول یعنی «die Frau»، و بخش دوم یعنی «die im Café sitzt» — این بخش دوم جمله‌واره‌ی موصولی است که اطلاعات بیشتری درباره‌ی «die Frau» به ما می‌دهد.

قانون ۱: ضمیر موصولی از جنس و شمارِ اسمِ مرجع می‌آید

اگر اسم مرجع مذکر مفرد باشد → der، اگر مونث مفرد باشد → die، اگر خنثی مفرد باشد → das، و اگر جمع باشد → die. دقیقاً مثل آرتیکل معین. این ضمیر مثل یک «قلاب» است که به اسم مرجع وصل می‌شود.

قانون ۲: حالتِ ضمیر از نقشش در جمله‌واره می‌آید، نه از اسم مرجع

این مهم‌ترین نکته‌ی درس است! شاید اسم مرجع در Nominativ باشد، ولی اگر ضمیر در جمله‌واره نقش مفعولی (Akkusativ) داشته باشد، باید den/die/das بنویسیم. بیایید امتحان کنیم: «Der Film, den ich gestern gesehen habe» — اینجا «den» آمده چون در جمله‌واره، «den Film» مفعول فعل «gesehen habe» است.

شکل‌های مختلف ضمیر موصولی

| حالت | مذکر | مونث | خنثی | جمع | |------|------|------|------|------| | Nominativ | der | die | das | die | | Akkusativ | den | die | das | die | | Dativ | dem | der | dem | denen | | Genitiv | dessen | deren | dessen | deren |

دقت کن: denen برای Dativ جمع و dessen/deren برای Genitiv هستند. این‌ها استثناهای اصلی هستند و باید حفظ‌شان کنی.

قانون ۳: فعل صرف‌شده ته جمله‌واره می‌رود

در آلمانی، فعل اصلی (یعنی آن فعلی که صرف شده) همیشه در موقعیت دوم جمله‌ی اصلی می‌آید، ولی در جمله‌واره‌ی موصولی می‌رود ته. یعنی اگر جمله‌واره فعل کمکی + فعل اصلی دارد، فعل اصلی آخر می‌ایستد. مثال: «Das Buch, das ich gelesen habe، war spannend.»

قانون ۴: وقتی حرف اضافه داریم

گاهی قبل از ضمیر موصولی یک حرف اضافه می‌آید. در این صورت ضمیر موصولی بعد از حرف اضافه می‌آید و حالتش را از نقشش در جمله‌واره می‌گیرد. مثلاً: «Der Mann, mit dem ich gesprochen habe, wohnt hier.» — اینجا «mit dem» یعنی «با او»، چون «mit» همیشه Dativ می‌خواهد و «der Mann» مذکر است، پس «mit dem» می‌شود.

یک نکته‌ی تشویقی 💪

شاید اولش کمی گیج‌کننده به نظر برسد، ولی با کمی تمرین، جمله‌های موصولی مثل آب خوردن می‌شود! کافی‌ست همیشه از خودت بپرسی: «این ضمیر در جمله‌واره چه نقشی دارد؟ فاعل است؟ مفعول است؟ با حرف اضافه آمده؟» همین.

حالا برویم تمرین کنیم! 🚀

شکل‌های ضمیر موصولی بر اساس حالت دستوری

حالتمذکرمونثخنثیجمع
Nominativderdiedasdie
Akkusativdendiedasdie
Dativdemderdemdenen
Genitivdessenderendessenderen

مثال

  • Der Mann, der im Garten arbeitet, ist mein Nachbar.

    مردی که در باغ کار می‌کند، همسایه‌ی من است.

  • Ich kenne die Frau, die du gestern getroffen hast.

    من آن زنی را می‌شناسم که تو دیروز ملاقات کردی.

  • Das Buch, das ich gelesen habe, war sehr gut.

    کتابی که خواندم، خیلی خوب بود.

  • Die Kinder, denen ich geholfen habe, sind sehr nett.

    بچه‌هایی که به آن‌ها کمک کردم، خیلی مهربان هستند.

  • Der Freund, mit dem ich nach Berlin gefahren bin, heißt Ali.

    دوستی که با او به برلین سفر کردم، علی نام دارد.

  • Die Stadt, in der ich geboren wurde, ist sehr klein.

    شهری که در آن به دنیا آمدم، خیلی کوچک است.

۹ تمرینِ این درس

خواندنِ قاعده کافی نیست. با حسابِ رایگان تمرین‌های همین درس، آزمونِ جامع، پیگیریِ پیشرفت و تصحیحِ نوشتار با هوش مصنوعی را داری.

شروع رایگان