حالت مفعول غیرمستقیم

تصور کن داری به دوستت می‌گی: من به تو کمک می‌کنم. در آلمانی این جمله می‌شود: Ich helfe dir. نه «Ich helfe dich»! این تفاوت کوچک، کلید دنیای Dativ است. Dativ (حالت مفعول غیرمستقیم) یعنی «به کی»، «از کی»، «برای کی»، «با کی». هر وقت فعل یا حرف اضافه‌ای خواست بگوید عمل به نفع کسی یا به سمت کسی انجام می‌شود، سراغ Dativ می‌رود.

اسم‌ها وقتی در Dativ می‌آیند، آرتیکل‌شان عوض می‌شود. به جدول زیر دقت کن:

اسم مذکر (der) → dem اسم مونث (die) → der اسم خنثی (das) → dem جمع (die) → den + n (اگر جمع «n» نداشته باشد، اضافه‌اش کن)

مثال: der Mann → dem Mann، die Frau → der Frau، das Kind → dem Kind، die Kinder → den Kindern.

این افعال را مثل اسم خودت حفظ کن:

• helfen (کمک کردن) → Ich helfe dir.
• danken (تشکر کردن) → Ich danke dir.
• gefallen (خوش آمدن) → Das Buch gefällt mir.
• gehören (متعلق بودن) → Das Auto gehört meinem Bruder.
• antworten (جواب دادن) → Ich antworte dir morgen.
• passen (اندازه بودن، مناسب بودن) → Der Pullover passt mir gut.

این هشت حرف اضافه را باید مثل جدول ضرب حفظ کنی: mit, nach, aus, zu, von, bei, seit, gegenüber. هر وقت یکی از اینها را دیدی، بعد از آن اسم یا ضمیر حتماً Dativ می‌آید. مثال: Ich fühme mit dem Bus (Ich gehe mit meiner Schwester).

اگر در جمله هم Dativ داری هم Akkusativ، قانون ساده است:

• Dativ قبل از Akkusativ می‌آید. (Ich schenke meiner Mutter ein Buch.)
• استثنا: اگر هر دو مفعول ضمیر باشند، ضمیر Dativ قبل از ضمیر Akkusativ می‌آید، ولی اگر تأکیدی باشد، می‌توان Akkusativ را اول گذاشت. فعل اصلی همیشه آخر است.

در فارسی ما می‌گوییم «من تو را کمک می‌کنم»، پس طبیعی است بخواهی بگویی Ich helfe dich ✗. ولی در آلمانی «dich» مفعول مستقیم است و «helfen» مفعول غیرمستقیم می‌خواهد. پس درستش Ich helfe dir ✓ است. این اشتباه رایج‌ترین لغزش فارسی‌زبان‌هاست، پس هر وقت فعل Dativ دید، سریع از خودت بپرس: «مفعولش mir/dir/ihm/ihr/uns/euch/ihnen می‌شود؟»

یادت باشد: Dativ یعنی «به کسی». هر چیزی که به کسی «می‌دهی، می‌رسانی، می‌گویی» معمولاً Dativ است. آفرین که تا اینجا آمدی!